توهم داشتن انگشت ششم می‌تواند درک مغز از اندازه و توانایی دست را تغییر دهد
پژوهشی جدید نشان می‌دهد که ایجاد توهم داشتن یک انگشت اضافی، حتی برای مدت کوتاه، می‌تواند برداشت مغز از ابعاد دست و توانایی آن برای گرفتن اشیا را تغییر دهد.
پژوهشی جدید نشان می‌دهد که ایجاد توهم داشتن یک انگشت اضافی، حتی برای مدت کوتاه، می‌تواند برداشت مغز از ابعاد دست و توانایی آن برای گرفتن اشیا را تغییر دهد. جالب‌تر اینکه این تغییرات حتی در افرادی مشاهده شده که آگاهانه احساس نمی‌کردند انگشت ششمی دارند. در این مطالعه که در مجله علمی Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance منتشر شده، دنیز کادته (Denise Cadete) و همکارانش بررسی کردند که چگونه یک توهم دیداری مبتنی بر آینه می‌تواند بر بازنمایی بدن در مغز (Body Representation) تأثیر بگذارد. پژوهشگران با استفاده از یک جعبه آینه‌ای، شرایطی ایجاد کردند که شرکت‌کنندگان تصویری از دست خود با یک انگشت اضافی مشاهده کنند. در این آزمایش، ۵۰ بزرگسال سالم با میانگین سنی حدود ۳۱ سال شرکت داشتند. پژوهشگران پیش و پس از ایجاد توهم، برداشت افراد از اندازه دست و توانایی گرفتن اشیا را ارزیابی کردند. در یکی از آزمون‌ها، شرکت‌کنندگان باید کوچک‌ترین دهانه‌ای را تخمین می‌زدند که دست چپ بسته آن‌ها می‌توانست بدون تماس با لبه‌ها از آن عبور کند. برای این منظور، از قاب‌های چوبی مجهز به قطعات پلاستیکی مثلثی‌شکل استفاده شد که مانند دریچه دوربین باز و بسته می‌شدند. در آزمون دیگری، توانایی گرفتن اشیا بررسی شد. شرکت‌کنندگان ۱۶ قطعه مربعی از جنس فوم‌برد را مشاهده کردند که عرض آن‌ها از ۴ تا ۲۵ سانتی‌متر، با فاصله‌های ۱٫۴ سانتی‌متری، متغیر بود. سپس باید تخمین می‌زدند چه اندازه‌ای از این قطعات را می‌توانند با دست بگیرند. نتایج نشان داد که تجربه توهم انگشت ششم، هم تخمین افراد از عرض دست و هم برآورد آن‌ها از گستره گرفتن اشیا را تغییر داد. پس از ایجاد توهم، شرکت‌کنندگان به‌طور متوسط دهانه‌های بزرگ‌تری را برای عبور دست خود مناسب می‌دانستند و تصور می‌کردند می‌توانند اشیای پهن‌تری را بگیرند. در آزمون عبور دست از دهانه، نسبت اندازه تخمین‌زده‌شده به اندازه واقعی، از ۰٫۹۲ پیش از ایجاد توهم به ۰٫۹۷ پس از آن افزایش یافت. یکی از مهم‌ترین یافته‌های پژوهش این بود که تغییر در تخمین ابعاد دست، حتی در افرادی رخ داد که تجربه آگاهانه و مشخصی از داشتن انگشت اضافی گزارش نکرده بودند. این موضوع نشان می‌دهد که مغز ممکن است بازنمایی خود از مرزهای بدن را تا حدی خارج از آگاهی هشیار به‌روزرسانی کند. یافته‌های این مطالعه همچنین نشان می‌دهند که درک ما از توانایی‌های جسمانی صرفاً بر اندازه واقعی اندام‌ها متکی نیست، بلکه اطلاعات دیداری و بازنمایی ذهنی بدن نیز در آن نقش دارند. البته پژوهش حاضر تغییر در قضاوت افراد درباره توانایی دست را بررسی کرده است و لزوماً نشان نمی‌دهد که توانایی واقعی آن‌ها برای گرفتن اشیا افزایش یافته است.
نکته کلیدی
مغز انسان بازنمایی کاملاً ثابت و تغییرناپذیری از بدن ندارد. حتی یک توهم دیداری کوتاه‌مدت می‌تواند درک ما از ابعاد اندام‌ها و توانایی‌های حرکتی آن‌ها را تغییر دهد؛ فرایندی که ممکن است بخشی از آن بدون آگاهی هشیار رخ دهد.
اگر این موضوع دغدغهٔ شما هم هست، گفت‌وگو با یک درمانگر می‌تواند کمک کند.